Czarna rzepa

Czarna rzepa, zwana też czarną rzodkwią, to prawdziwa, choć trochę zapomniana, supergwiazda w kuchni. To ostre w smaku warzywo jest prawdziwą bombą witaminową, idealną na jesienne i zimowe wzmocnienie odporności.

Warto się z nią zaprzyjaźnić, bo ma mnóstwo walorów odżywczych i leczniczych. Działa żółciopędnie i przeciwbakteryjnie, a domowy syrop z niej i miodu to stary sposób na kaszel i zapalenie górnych dróg oddechowych. W środku znajdziesz też sporo potasu, żelaza, magnezu, cynku i wapnia, więc to samo zdrowie!

Kiedy jest sezon na czarną rzepę?

Sezon na czarną rzepę w Polsce przypada głównie na jesień i zimę. Najłatwiej kupić ją od września do grudnia, choć w dobrych warzywkach czy marketach bywa dostępna nawet do marca. To warzywo, które świetnie się przechowuje, dlatego możemy cieszyć się nim przez wiele chłodnych miesięcy.

Jak przygotować czarną rzepę do jedzenia?

Aby przygotować czarną rzepę, wystarczy ją dokładnie umyć, cienko obrać i zetrzeć na tarce, a żeby złagodzić jej charakterystyczny ostry smak, najlepiej posolić ją i odstawić na 10-20 minut. Puści wtedy sok, a jej smak stanie się łagodniejszy. Nie trzeba jej moczyć w wodzie ani stosować skomplikowanych zabiegów.

Oto najprostszy sposób krok po kroku:

1. Mycie i obieranie: Dokładnie wyszoruj rzepę pod bieżącą wodą. Następnie obierz ją cieniutko, najlepiej obieraczką do warzyw. Twarda, czarna skórka nie jest smaczna.
2. Rozdrabnianie: Najlepiej zetrzeć ją na tarce o grubych oczkach. Można ją też pokroić w bardzo cieniutkie plasterki lub słupki (julienne). Im drobniej ją pokroisz, tym szybciej straci na ostrości.
3. Łagodzenie smaku: Startą rzepę przełóż do miski, posyp solą (wystarczy szczypta lub dwie) i wymieszaj. Zostaw na 10-20 minut. Po tym czasie zauważysz, że na dnie zebrał się sok.
4. Odsączanie: Przed dodaniem rzepy do surówki czy sałatki koniecznie odciśnij ją z nadmiaru soku. Dzięki temu surówka nie będzie wodnista, a smak warzywa stanie się znacznie delikatniejszy.

Jeśli smak surowej rzepy jest dla Ciebie wciąż zbyt intensywny, możesz ją krótko obgotować. Wystarczy 5-7 minut we wrzątku, by stała się łagodna, choć straci wtedy część swoich cennych właściwości.

Przepis na surówkę z czarnej rzepy

To klasyczna, najprostsza surówka, którą pamiętam jeszcze z domu. Słodycz jabłka i marchewki idealnie równoważy ostrość rzepy, a jogurtowy sos wszystko ładnie łączy. Gotowa w kwadrans!

Składniki:

• 1 średnia czarna rzepa (ok. 300g)
• 1 duże, soczyste jabłko (np. Szampion lub Jonagold)
• 1 średnia marchewka
• 3-4 łyżki gęstego jogurtu naturalnego lub kwaśnej śmietany 12%
• 1 łyżeczka soku z cytryny
• sól i świeżo mielony czarny pieprz do smaku
• opcjonalnie: szczypta cukru lub pół łyżeczki miodu

Przygotowanie:

1. Czarną rzepę dokładnie umyj, obierz i zetrzyj na tarce o grubych oczkach. Przełóż do miski, posól, wymieszaj i odstaw na ok. 15 minut. Po tym czasie bardzo dokładnie odciśnij sok na sitku.
2. W międzyczasie obierz marchewkę i jabłko. Oba składniki zetrzyj na tej samej tarce. Skrop jabłko sokiem z cytryny, żeby nie ściemniało.
3. W misce połącz odciśniętą rzepę, startą marchewkę i jabłko.
4. Dodaj jogurt lub śmietanę, dopraw do smaku solą i pieprzem. Jeśli surówka wydaje Ci się wciąż zbyt ostra, możesz dodać odrobinę cukru lub miodu dla zrównoważenia smaków.
5. Wszystko dokładnie wymieszaj. Surówka najlepiej smakuje od razu po przygotowaniu, gdy warzywa są jeszcze chrupiące.

Jak zrobić syrop z czarnej rzepy?

Domowy syrop z czarnej rzepy to tradycyjny środek na kaszel i ból gardła, który zrobisz w kilka godzin, używając tylko dwóch składników. Najczęściej przygotowuje się go z miodem w proporcji 1:1 (tyle samo soku z rzepy co miodu). Podaje się go zwykle 3 razy dziennie po jednej łyżeczce lub łyżce.

Metoda I (w wydrążonej rzepie):

1. Dużą, okrągłą rzepę dokładnie wyszoruj (nie obieraj jej!). Odetnij górną część (ok. 1/4 wysokości), tworząc "czapeczkę".
2. Wydrąż miąższ ze środka za pomocą łyżeczki, zostawiając ok. 1-1,5 cm grubości ścianki. Uważaj, by nie przedziurawić dna.
3. Do wydrążonego środka wlej płynny miód (np. lipowy lub wielokwiatowy), wypełniając wgłębienie do około 3/4 wysokości.
4. Przykryj rzepę odciętą "czapeczką" i odstaw w ciepłe miejsce (np. na talerzyku na blacie kuchennym) na 4-5 godzin. Po tym czasie miód "wyciągnie" z rzepy sok i zamieni się w płynny, gotowy do picia syrop.

Metoda II (w słoiku):

1. Rzepę umyj, obierz i zetrzyj na tarce o drobnych oczkach.
2. Startą masę przełóż na gęste sitko lub gazę i bardzo dokładnie wyciśnij z niej sok do szklanki lub słoiczka.
3. Do uzyskanego soku dodaj taką samą ilość miodu (proporcja 1:1).
4. Całość dokładnie wymieszaj i odstaw na minimum godzinę, żeby smaki się połączyły. Syrop jest gotowy.

Z czym łączyć czarną rzepę smakowo?

Ostry, wyrazisty smak czarnej rzepy świetnie komponuje się ze składnikami, które go łagodzą lub równoważą. Najlepsi przyjaciele rzepy to produkty słodkie, kwaśne i kremowe. Dobrze łączy się z jabłkiem, gruszką, miodem czy marchewką, które dodają jej naturalnej słodyczy.

Aby złagodzić jej ostrość, warto dodać do surówki trochę śmietany, gęstego jogurtu, majonezu lub dobrej jakości oliwy. Odrobina soku z cytryny lub octu jabłkowego podkręci smak i doda świeżości. Czasami do sosu dodaję też łyżeczkę czegoś słodko-kwaśnego, na przykład domowy dżem z czarnej porzeczki, który w sosie winegret potrafi zdziałać cuda. Rzepa pasuje też do innych warzyw korzeniowych, takich jak seler czy pietruszka, a także do ziemniaków, na przykład w formie placuszków.